Wspieranie parcelacji

Wspieranie parcelacji postawione przed PBR w okresie międzywojennym, jako podsta- wowe zadanie w ramach polityki rolnej państwa, Bank realizował nie tylko poprzez udzie- lanie kredytów na ten cel, lecz także przez nabywanie majątków ziemskich na własność lub w komis. W ten sposób pozyskiwane majątki znajdowały się w administracji Banku i do momentu rozparcelowania były dzierżawione w całości lub częściowo. Korzystając z uprawnień, PBR dokonywał parcelacji przejętych nieruchomości ziemskich, a powstałe w jej wyniku gospodarstwa lub działki sprzedawał na dogodnych warunkach kredyto- wych. Bardzo często nabywcy gruntów otrzymywali od PBR dodatkowe pożyczki z prze- znaczeniem na zagospodarowanie się. Bank kredytował zakup materiałów budowlanych, środków produkcji, narzędzi rolniczych oraz inwentarza żywego.

Kredytowanie wiodących zakładów przemysłowych

Państwowy Bank Rolny w dwudziestoleciu międzywojennym w znacznym stopniu przy- służył się rozwojowi wiodących zakładów przemysłowych związanych z produkcją rolną. W celu zapewnienia wystarczającej ilości nawozów sztucznych na rynek krajowy wspierał producentów krajowych. Przykładowo Państwowa Fabryka Związków Azotowych w Cho- rzowie w sezonie jesiennym 1926 r. korzystała z kredytu redyskontowego w PBR w kwocie 3 mln zł. Na okres wrzesień październik PBR planował kolejną transzę kredytów dla Fabryki Związków Azotowych w wysokości 4,5 mln zł35. Państwowa Fabryka Związków Azotowych w Chorzowie po połączeniu w 1933 r. z Fabryką Związków Azotowych w Mościcach przyjęła nazwę Zjednoczone Fabryki Związków Azotowych w Mościcach i Chorzowie. Zjednoczone Fabryki były największym kombinatem chemicznym w II RP. Obecnie Zakłady Azotowe w Chorzowie stanowią część Grupy Azoty S.A.

PBR był również mocno zaangażowany w budowę i modernizację przemysłu mięsnego. Bank w okresie międzywojennym przejął i prowadził w własnym zakresie trzy prze- twórnie: Państwowe Przetwórnie Mięsne w Dębicy z oddziałem w Tarnowie, Państwowe Przetwórnie Mięsne w Chodorowie i Spółdzielczą Przetwórnię w Wołkowysku. Prze- twórnie te należały do największych w Polsce i zajmowały się produkcją bekonów, szynek, konserw, cielęcych, smalcu i wędlin zarówno na rynek krajowy, jak i na eksport. Prze- twórnie Mięsne w Dębicy w 1938 r. do produkcji zakupiły 55,6 tys. sztuk trzody chlewnej, 100 sztuk cieląt, 500 sztuk bydła i 342 tys. kg jaj na eksport. Całkowity obrót sprze- daży w tamtym roku wyniósł 8 mln zł, z czego na eksport przypadała kwota 5,7 mln zł. Osiągnięcie takich wyników było możliwe dzięki poczynionym przez PBR inwestycjom w kwocie 545 tys. zł, które zostały przeznaczone na zakup maszyn i urządzeń oraz anga- żowania środków obrotowych w wysokości 1,1 mln zł. Ponadto Państwowy Bank Rolny w 1939 r. na żądanie Ministerstwa Spraw Wojskowych zainwestował kolejne 100 tys.

35. Kredyty na nawozy sztuczne, Rolnik Ekonomista 1926, t. I, s. 498 499.

SEWERYN LUDKIEWICZ PREZES ZARZĄDU I WACŁAW STANISZEWSKI

NACZELNY DYREKTOR BANKU. PAŃSTWOWY BANK ROLNY, 1928 R.

SEWERYN LUDKIEWICZ, PRESIDENT OF THE BOARD, AND VENCESLAS

STANISZEWSKI, GENERAL MANAGER. PANSTWOWY BANK ROLNY, 1928

105H I S T O R I A B G Ż