nionego w nim polskiego personelu miało służyć także szybkiej i efektywnej likwidacji przedwojennych aktywów Banku o niebagatelnej wartości ponad 1,5 mld zł. W wyniku działań wojennych większość akt zaginęła lub uległa zniszczeniu. Ich odtworzenia i okre- ślenia stanu zadłużenia poszczególnych klientów mogli dokonać jedynie przedwojenni pracownicy PBR.

Legalność działań PBR podczas II wojny światowej

Działalność PBR podczas II wojny światowej związana była z jego legalnością z punktu widzenia interesu i prawa państwa polskiego. Dla rządu emigracyjnego właścicielem PBR nadal było polskie Ministerstwo Skarbu, nie dał więc prawnej legitymacji PBR działają- cemu w GG i starał się, by inne rządy również tak go traktowały, co częściowo się udało. Najważniejsze było to, że dla banków amerykańskich i angielskich Zarząd PBR w Londynie był jedynym sukcesorem prawnym Banku z okresu przedwojennego. Tym tokiem rozumo- wania poszły także władze PBR po II wojnie światowej. Okólnikiem z października 1945 r. unieważniły wszystkie zarządzenia administracji PBR w GG, kierując się tym, że były one wynikiem działania niemieckich władz okupacyjnych, a nie polskiej instytucji.

Nielegalny charakter banku działającego w GG pod szyldem PBR, a także likwidację oddziałów przedwojennego PBR na ziemiach wcielonych do III Rzeszy należy postrzegać głównie w kontekście spłat wierzytelności przez polskich dłużników Banku, co ujawniło się po II wojnie światowej. Wielu z nich skorzystało na wojnie i spłaciło zobowiązania wcześniej, przyczyniając się do wzbogacenia Niemiec i zubożenia państwa polskiego. Dotyczyło to zwłaszcza rolników z ziem wcielonych do Rzeszy, bogatych chłopów, nie- których właścicieli ziemskich z GG. Dlatego polskie władze emigracyjne, a także komu- nistyczne władze Polski Ludowej, wychodząc z różnych przesłanek, uznały, że spłaty przedwojennych zobowiązań wobec PBR zwłaszcza przedwczesne muszą być zwery- fikowane. Oczywiście moc egzekucyjną miały tylko władze komunistyczne. Spłata przed- wojennych wierzytelności podczas II wojny światowej związana była z tym, jak widziały

SAMOLOT ŁOŚ NA LOTNISKU OKĘCIE W WARSZAWIE

LOŚ ( MOOSE ) BOMBER AT WARSAW OKECIE AIRPORT

109H I S T O R I A B G Ż