W sierpniu 1957 r. powołano do życia Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczko- wych, który wraz ze swoimi oddziałami wojewódzkimi zrzeszał spółdzielnie kredytowe z terenu całej Polski, reprezentował ich interesy, koordynował kierunki działania, był rów- nież dla nich organem instrukcyjno-rewizyjnym oraz nadbudową ideologiczną. W 1958 r. kasy spółdzielcze zostały przekształcone w spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe typu rolniczego (powszechne) i typu miejskiego (rzemieślnicze w większych miastach) z oddziałami i punktami kasowymi. Funkcje centrali finansowej spełniał do 1 września 1959 r. Bank Rolny. Natomiast ogólny nadzór nad działalnością bankowo-kredytową SOP sprawował minister finansów. Organy Związku Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczko- wych wraz ze spółdzielniami oszczędnościowo-pożyczkowymi rozpoczęły działalność na początku 1958 r., a zakończyły ją 30 czerwca 1975 r.64

W 1958 r. Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych otrzymał prawo do samodzielnego i szczegółowego ustalania swojej polityki kredytowej. Ponadto w latach 1957 1964 SOP miały prawo do prowadzenia własnej i wyodrębnionej działalności kre- dytowej opartej na funduszach samopomocy finansowej, oprócz rozprowadzania kre- dytów zleconych przez państwo65.

Wiele spółdzielni kredytowych korzystając z nowych uprawnień statutowych w tym zakresie, częściowo zmienionych w 1960 r. i w 1962 r. przyjęło tradycyjną nazwę Banku Ludowego lub Kasy Stefczyka. Nowa organizacja spółdzielni kredytowych nawiązywała do tradycyjnych zasad polskiego ruchu spółdzielczego. Warto przypomnieć, że w II RP ukształtowały się następujące główne organizacyjnie rodzaje spółdzielczości kredytowej: spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe, stanowiące mieszankę cech spółdzielczości typu Schulzego oraz Raiffeisena, które na członków przyjmowały osoby pochodzące ze wszystkich warstw społecznych, spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe rolnicze, określane mianem Kas Stefczyka, spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe urzędnicze i pracownicze66.

Na trzecim zjeździe delegatów w 1964 r. zmieniono nazwę ze Związku Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych na Centralny Związek Spółdzielni Oszczędnościowo- -Pożyczkowych67. Centralny Związek Spółdzielni Pożyczkowo-Oszczędnościowych był reprezentantem interesów spółdzielczości kredytowej, koordynatorem jej działania, organem instrukcyjno-rewizyjnym. Samorząd Związku obejmował krajowy zjazd dele- gatów, stanowiący odpowiednik walnego zgromadzenia członków, radę nadzorczą jako organ nadzorczo-kontrolny i zarząd jako organ wykonawczy Związku. Przy oddziałach wojewódzkich funkcjonowały rady wojewódzkie i zjazdy delegatów68.

64. Ibidem, s. 69 70.

65. Ibidem, s. 71.

66. F. Skalniak, Zarys historii polskiej spółdzielczości, Kraków 1992, s. 47.

67. Poradnik SOP 1964, nr 6, s. 2.

68. Spółdzielczość bankowa , s. 88.

131H I S T O R I A B G Ż