cownikom BGŻ czynności nadzoru bankowego nad zrzeszonymi bankami spółdzielczymi trwały do kwietnia 1992 r. W tym miesiącu weszły w życie zmiany w ustawie Prawo ban- kowe, które usuwały rozdział określający zasady funkcjonowania banków spółdzielczo- -bankowych. Od kwietnia 1992 r. nadzór nad działalnością BS przejął bezpośrednio NBP poprzez pracowników oddziałów okręgowych banku.

Trudna sytuacja banku

W 1992 r. BGŻ kredytował prawie 5 tys. podmiotów gospodarczych o osobowości prawnej, w tym 2,7 tys. przedsiębiorstw państwowych. Około 90% jednostek kredytowanych sta- nowiły podmioty związane z rolnictwem i przemysłem rolno-spożywczym. Sytuacja w kraju oraz charakter klientów spowodowały, że BGŻ znalazł się w bardzo trudnej sytu- acji ekonomiczno-finansowej. Stan zadłużenia przeterminowanego z tytułu niespłaconych kredytów i niespłaconych odsetek w 1992 r. w stosunku do roku poprzedniego wzrósł o 137%, a udział zadłużenia przeterminowanego w ogólnej kwocie wierzytelności BGŻ w 1992 r. wzrósł prawie o 200% w stosunku do 1991 r. Problem najwyższego zadłużenia przeterminowanego dotyczył: spółdzielni, przedsiębiorstw przemysłu spożywczego oraz PPGR nieprzejętych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Na koniec 1992 r. prawie 1,7 tys. podmiotów kredytowanych wcześniej przez BGŻ utraciło zdolność kredy- tową, a na koniec 1993 r. zdolności kredytowej nie posiadało prawie 2 tys. kredytobiorców banku. Straty BGŻ z tytułu trudności finansowych kredytowanych jednostek, które nie spłacały swoich zobowiązań wobec banku, na koniec 1993 r. wyniosły 1,6 mld zł. Sytuacja ta wymagała natychmiastowych działań restrukturyzacyjnych BGŻ oraz niektórych BS.

Restrukturyzacja

W 1994 r. została uchwalona ustawa o restrukturyzacji banków spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej oraz zmianie niektórych ustaw. Przepisy wyznaczały kierunki restrukturyzacji oraz zakładały utworzenie trójszczeblowej struktury organizacyjnej ban- kowości spółdzielczej w Polsce. Podstawę trójszczeblowej struktury stanowiły banki spół- dzielcze zobligowane do zrzeszenia się we właściwym banku regionalnym. Drugi szczebel tworzyło dziewięć banków regionalnych działających w formie spółek akcyjnych. Nato- miast trzeci szczebel struktury organizacyjnej bankowości spółdzielczej stanowił BGŻ. Zgodnie z przepisami ustawy BGŻ powierzona została funkcja banku krajowego z zada- niem prowadzenia działalności na rzecz zrzeszonych banków oraz zapewnienie spójności działania zrzeszeń regionalnych, a zwłaszcza: zapewnienie stabilności struktury bankowej i płynności płatniczej bankom regio- nalnym oraz zrzeszonym w nich bankom spółdzielczym, na zasadach określonych w umowie zrzeszenia, prowadzenie rachunków bieżących i rachunków rezerw obowiązkowych zrzeszonych banków regionalnych oraz prowadzenie rozliczeń międzybankowych tych banków, wg zasad określonych w umowie zrzeszenia,

151H I S T O R I A B G Ż