W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

zajmuje szczególne miejsce. Zainteresowanie obu banków tym krajem miało podstawy historyczne. Przed I wojną światową Francja i Belgia zrealizowały bowiem bardzo zna- czące inwestycje w imperium rosyjskim, szczególnie na Ukrainie, ale też w Polsce. Jednak rewolucja bolszewicka pociągnęła za sobą nacjonalizację większości przedsiębiorstw zagranicznych. Francuskim i belgijskim grupom kapitałowym, które zainwestowały w imperium, pozostały tylko inwestycje w Polsce i w krajach bałtyckich, którym udało się odłączyć od Rosji radzieckiej. Polska wydawała się więc miejscem, dokąd można się było wycofać takiego zdania był zwłaszcza Joseph Noulens (1864 1944), który był ambasa- dorem Francji w Sankt Petersburgu podczas rewolucji bolszewickiej i odegrał dużą rolę w uznaniu nowo powstającego państwa polskiego w 1917 i 1919 r. Przez wiele lat uwa- żano, że reżim bolszewicki niebawem upadnie i pozostawano w gotowości do przemy- słowej rekonkwisty Rosji. Silna obecność gospodarcza w Polsce miała służyć realizacji tego zamierzenia.

Sprzymierzone banki belgijski i francuski miały więc zamiar skorzystać z reparacji, aby odzyskać po niższych kosztach kontrolę nad przedsiębiorstwami, które przed wojną zało- żyły grupy niemieckie i których majątek został zajęty. Na mocy traktatu wersalskiego Polska miała prawo odsprzedać przedsiębiorstwa niemieckie znajdujące się na jej tery- torium i odliczyć od długu niemieckiego środki uzyskane z takiej sprzedaży. W Polsce jednak brakowało kapitału na zakup tych niemieckich spółek nawet za bezcen. Rząd polski mógł za to liczyć na współpracę Francji i Belgii, które dostrzegały możliwość zdo- bycia w Polsce strategicznej pozycji w sektorze naftowym, energii elektrycznej i metali nieżelaznych.

Inicjatywy bankowe Paribas: Bank Francusko-Polski, Bank Śląski i Powszechny Bank Kredytowy

Jak już wspomniano, dyrekcja Paribas od zakończenia wojny odczuwała potrzebę obec- ności w Europie Wschodniej. Wobec ogromu wyzwania, jakie się z tym wiązało, uważano, że w pierwszym etapie tę obecność można zapewnić we współdziałaniu z zaprzyjaźnio- nymi firmami. Henri Urban, który kierował brukselskim biurem Paribas, bardzo szybko nawiązał kontakty z belgijskim i polskim środowiskiem gospodarczym i zaproponował współpracę pomiędzy Paribas a Société Générale de Belgique w celu utworzenia biura analiz spraw polskich. Przeprowadzono na ten temat wstępne rozmowy z Jeanem Jadotem zarządzającym Société Générale. Działania te jednak nie zakończyły się powodzeniem i wynikło z nich utworzenie konkurencyjnych banków pod patronatem Paribas i Société Générale de Belgique.

Bank Paribas zainteresował się różnymi instytucjami kredytowymi prowadzącymi dzia- łalność w Polsce. Jedną z nich był Bank Francusko-Polski. Z inicjatywą utworzenia tej instytucji wystąpił Joseph Noulens. Wiosną 1919 r. zwrócił się do dyrektora generalnego Banque de Paris et des Pays-Bas, którym był Horace Finaly, z prośbą, aby bank zaanga- żował się w Polsce. Utworzenie w Katowicach (na poprzednio niemieckim Śląsku) Banku

45