W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

Dyrekcja WBV w sierpniu 1921 r. przedstawiła ten projekt kierownictwu BBE, które przy- stało na pomysł po uprzednim wysłaniu na miejsce jednego ze swoich dyrektorów, Fer- nanda Baetensa, i jego entuzjastycznej relacji po powrocie:

Oddziały WBV przeżywają pełen rozkwit. W bieżącym roku obrachunkowym zarobią 3 do 400% wartości kapitału. Ich organizacja jest bardzo dobra, a dyrektor oddziału w Kra- kowie, który jest od 28 lat w WBV, od 18 lat w Polsce i jest z urodzenia Polakiem, ma wszelkie kompetencje do objęcia stanowiska dyrektora generalnego nowego banku 7.

Uzgodniono podział pomiędzy bankami pakietów akcji w planowanej spółce: WBV miał posiadać pakiet dwukrotnie większy niż BBE. Poza wkładami kapitałowymi bank BBE zobowiązał się do zrobienia wszystkiego, co w jego mocy w celu pozyskania dla SGBP kredytów za granicą niezbędnych do zaspokojenia potrzeb klientów handlowych i prze- mysłowych 8. Na tej podstawie banki BBE i WBV złożyły do ministra Steczkowskiego wniosek o licencję bankową.

Powstanie banku opóźniła niestabilność polityczna i finansowa. Decentralizacja i brak jednolitej waluty hamowały rozwój kraju, który musiał stawić czoła współistnieniu wielu mniejszości: ukraińskiej, czeskiej, rosyjskiej, niemieckiej i litewskiej (łącznie 30% ogółu mieszkańców). W październiku 1921 r. nowy minister skarbu Jerzy Michalski zastąpił Steczkowskiego, zanim ten ostatni zdążył podpisać oficjalne porozumienie. Trzeba było ponownie rozpocząć zabiegi podjęte wcześniej wobec poprzednika. Na spotkaniu 14 grudnia 1921 r. Michalski wyjaśnił jednak, że nie wyraża zgody na tworzenie nowych banków, o ile ubiegające się strony nie wykażą mu w przekonujący sposób korzyści, jakie mogłyby wynikać z tego dla Skarbu Państwa.

Powolność negocjacji można wytłumaczyć również tym, że udzielenie licencji bankowej cudzoziemcom w Polsce było pierwszym takim aktem w historii młodej Rzeczypospo- litej i stanowiło precedens na przyszłość przy tworzeniu polskiego systemu bankowego. Należało się także liczyć ze sprzeciwem ze strony znaczącego Banku Handlowego w War- szawie, sojusznika banku Paribas w Banku Francusko-Polskim, którego ambicją było wchłonięcie spółek zależnych WBV poprzez zaoferowanie pakietów we własnym kapi- tale bankowi WBV i ewentualnie BBE. Projekt ten pozostawiłby bankowcom belgijskim i austriackim tylko niewielkie wpływy. Ponadto Banque de Bruxelles, główny konkurent Société Générale de Belgique, był też akcjonariuszem Banku Handlowego w Warszawie.

Bank WBV kontynuował negocjacje z Wacławem Fajansem, podsekretarzem stanu w Mini- sterstwie Skarbu. Również Eugeniusz Singer, dyrektor oddziału WBV we Lwowie, prowadził takie rozmowy. Do uzgodnienia z nowym ministrem pozostawała już jedynie kwota kapi- tału zakładowego. Ministerstwie Skarbu początkowo żądało, aby wielkość tego kapitału

7. AGR II, BBE, n° 81-82, notatka z 10 października 1921 r.

8. AGR II, BBE, n° 81-82, projekt pisma kierowanego przez BBE do WBV i powołującego się na notatkę z 2 sierpnia 1922 r., listopad 1922 r.

Wacław Fajans, pierwszy dyrektor SGBP

Wacław Fajans urodził się 28 czerwca 1884 r. w Warszawie w starej rodzinie mieszczańskiej. Po studiach w Genewie i Bonn (1903 1909) wstąpił do służby do Tymczasowej Rady Państwa polskiego jako specjalista do spraw finansowych. W latach 1918 1920 kierował Departamentem Walutowym w Ministerstwie Skarbu, a od 1920 do 1922 r. był dyrektorem Związku Banków w Polsce. W latach 1922 1923 piastował stanowisko wiceministra skarbu. Reprezentował Polskę na międzynarodowej konferencji gospodarczej w Genui w 1922 r.

59