W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

Podsumowanie: wojna i nacjonalizacja

1 września 1939 r. Niemcy najechały Polskę. 17 września z kolei zaatakował ZSRR. Walki trwały do początku października. Polskiemu rządowi i wielu żołnierzom udało się wyjechać za granicę, aby tam stworzyć polską armię i kontynuować walkę. Jednak kraj był rozbity.

Zlikwidowano wiele instytucji kredytowych, zaczynając od tych, które uznano za żydow- skie. Od października rozpoczęła się polityka arianizacji banków: wszystkich pracowników żydowskiego pochodzenia zwolniono. Pod koniec 1939 r. powstał urząd kontroli ban- kowej (Bankaufsichtstelle) z bardzo szerokimi prerogatywami. W Rzeszy podjęto decyzję w sprawie planu racjonalizacji banków, który przewidywał likwidację wielu pomniejszych banków i przejęcie kontroli nad największymi przez banki niemieckie.

Trzy z dziesięciu placówek banku SGBP Warszawa, Kraków i Tarnów znalazły się w strefie zwanej Generalnym Gubernatorstwem, trzy inne (Gdynia, Bielsko-Biała i Cie- szyn) w strefie włączonej do Rzeszy niemieckiej, a pozostałe cztery (Lwów, Drohobycz, Przemyśl i Stanisławów) w części Polski okupowanej przez ZSRR. Władze niemieckie zarządziły oddzielnie likwidację różnych placówek:

Filia w Krakowie miała, na mocy pisma Zivilverwaltung z 11 października wejść w stan likwidacji, ustąpić użytkowania swoich lokali miejscowemu bankowi Kommerzialbank A.G. (powiązanemu z Dresdner Bank) oraz przenieść do tego banku nowe lokaty ustanowione przez klientów począwszy od 9 września, czyli daty zajęcia Krakowa przez Niemców. W Tarnowie identyczny przypadek W Bielitz [Bielsku-Białej] użytkowanie większości lokali okupant powierzył oddziałowi otwartemu tam przez Commerz Privat Bank z Ber- lina Oddział w Teschen [Cieszynie] zostaje zamknięty 21.

Wszelki kontakt z oddziałami na terenie okupowanym przez ZSRR się urwał.

Porozumienia z Poczdamu i Jałty sprawiły, że Polska weszła do strefy wpływów radziec- kich. Nacjonalizację majątku zagranicznego znajdującego się w Polsce zadekretowano w styczniu 1946 r. Dotyczyła wszystkich przedsiębiorstw mających ponad 50 pracow- ników.

Francja i Belgia negocjowały porozumienia w sprawie odszkodowania za znacjonalizo- wane przedsiębiorstwa z tych krajów. Rozmowy pomiędzy Paryżem a Warszawą roz- poczęły się w lutym 1947 r. Wartość majątku francuskiego w Polsce, objętego dekretem nacjonalizacyjnym, którą Quai d Orsay początkowo szacowało na 8 mld franków, się- gała co najmniej 25 mld. Polacy ze swojej strony starali się wynegocjować udział Francji w wysiłku odbudowy Polski, np. w postaci zakupu polskiego węgla.

21. AGR II, SGB 4, 3585, kopia pisma wysłanego przez zarządzającego Société Générale de Belgique, Alexandre a Galopina, do belgijskiego ministra spraw zagranicznych Paula-Henri Spaaka, 11 grudnia 1939 r.

89