Rzeczywistą działalność Państwowy Bank Rolny rozpoczął w 1921 r. Na początku Mini- sterstwo Rolnictwa i Dóbr Państwowych powierzyło mu prowadzenie obsługi akcji pomocy rolnej w ramach kredytu 3 mld marek oraz przekazało likwidację kredytów udzielonych z innych funduszy27. Specjalne Fundusze Państwowe, tworzone drogą ustawodawczą lub w wyniku rozporządzeń rządu, miały na celu popieranie rolnictwa oraz akcji parcela- cyjno-osadniczej. Funduszami tymi dysponowały organa państwowe mające je w swoich budżetach. Większość z nich powstała w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości. Zamiarem rządu było możliwie jak najszersze zaopatrzenie rolników w pożyczki na odbu- dowę i zaopatrzenie zniszczonych przez wojnę gospodarstw. W późniejszym okresie fun- dusze były przeznaczane na: pomoc dla gospodarstw chłopskich poszkodowanych przez klęski żywiołowe, wspieranie finansowe przy scalaniu gruntów, odbudowę gospodarstw, rozwój hodowli oraz melioracje rolne.

Organizacja PBR

Na początku 1922 r. została mianowana dyrekcja PBR oraz ukonstytuowała się Rada Nad- zorcza, na czele której stanął Franciszek Stefczyk28. W pierwszych latach funkcjonowania PBR w skład dyrekcji wchodzili: Leopold Hebda Naczelny Dyrektor (w 1924 r. zastąpiony przez Wacława Staniszew- skiego), Witold Moritz Zastępca Naczelnego Dyrektora i Dyrektor Działu Kredytu Długotermi- nowego i Oddziałów, Eugeniusz Grado Dyrektor Działu Bankowego i Wydziału Drobnego Kredytu, Józef Ścięgosz Dyrektor Działu Agrarnego, Stanisław Rachwał Dyrektor Działu Funduszów Administrowanych i Wydziału Perso- nalnego29. Natomiast Rada Nadzorcza składała się z: Franciszka Bujaka Prezesa Rady Nadzorczej, Seweryna Ludkiewicza jego zastępcy, członków Rady Nadzorczej: Józefa Beka, Stefana Boguszewskiego, Stefana Królikow- skiego, Adama Krzyżanowskiego, Stanisława Pawłowicza, Czesława Skotnickiego, Juliusza Trzcińskiego i Eugeniusza Żelechowskiego, zastępców: Michała Danyluka, Jana Donimirskiego i Romualda Węckowicza. Ponadto Komisarzem Ministra Skarbu był Wilhelm Turteltaub, a Ministra Reform Rolnych Michał Jankowski30.

27. Sprawozdanie PBR do dnia 1 stycznia 1922 roku, op. cit., s. 4 5.

28. Franciszek Stefczyk funkcję Prezesa Rady Nadzorczej sprawował do swojej śmierci, czyli do 30 czerwca 1924 r. Sprawozdanie Państwowego Banku Rolnego za rok 1924, Warszawa 1925, s. 2.

29. Sprawozdanie Państwowego Banku Rolnego za rok 1924, Warszawa 1925, s. 39. Sprawozdanie Państwowego Banku Rolnego za rok 1925, Warszawa 1926, s. 53.

30. Sprawozdanie Państwowego Banku Rolnego za rok 1926, Warszawa 1927, s. 5.

99H I S T O R I A B G Ż